râm mát
Định nghĩa
- Tính từ:
- Có bóng râm và mát mẻ: Dùng để miêu tả một nơi hoặc một khu vực được che bóng, tránh ánh nắng trực tiếp và có không khí mát mẻ, dễ chịu.
- Có cảm giác mát dịu do bóng râm mang lại: Chỉ cảm giác mát mẻ, thoải mái phát sinh từ việc được che chắn khỏi ánh mặt trời.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Khu vườn này thật râm mát nhờ những tán cây cổ thụ. (Nơi này có bóng râm và không khí mát mẻ vì được cây cối che phủ.)
- Chúng tôi tìm một chỗ ngồi râm mát dưới gốc cây để nghỉ trưa. (Chúng tôi tìm một vị trí có bóng mát và mát mẻ để nghỉ ngơi.)
- Buổi chiều, con hẻm trở nên râm mát và yên tĩnh. (Vào thời điểm đó, không gian ở đây trở nên mát mẻ và ít ánh nắng.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "râm mát" dùng để tả cảnh: Thường dùng trong văn miêu tả để vẽ nên một khung cảnh thanh bình, mát lành.
- Cả khu rừng chìm trong không khí râm mát của buổi sớm mai. (Toàn bộ khu rừng được bao phủ bởi bầu không khí mát dịu, có bóng râm.)
- "râm mát" với nghĩa bóng: Đôi khi được dùng để ám chỉ một cảm giác an toàn, yên bình, được che chở.
- Giọng nói dịu dàng của mẹ như một bóng râm mát giữa trưa hè. (Lời nói của mẹ mang lại cảm giác bình yên, dễ chịu như được nghỉ ngơi trong bóng mát.)
Biến thể và từ gần giống
- Râm (tính từ): Chỉ tập trung vào đặc điểm có bóng che, ít nắng.
- Căn nhà nằm ở phía râm của ngọn đồi. (Căn nhà ở vị trí ít có ánh nắng chiếu vào.)
- Mát mẻ (tính từ): Nhấn mạnh vào cảm giác về nhiệt độ dễ chịu, có thể không nhất thiết phải có bóng râm (ví dụ: gió mát, đêm mát).
- Mát rượi (tính từ): Nhấn mạnh cảm giác mát lạnh, sảng khoái, thường mạnh hơn "mát mẻ".
Từ đồng nghĩa
- Non mát: Cũng chỉ sự mát mẻ, thường dùng trong văn chương.
- Mát dịu: Nhấn mạnh vào tính chất dễ chịu, nhẹ nhàng của cái mát.
Từ trái nghĩa
- Nắng nóng: Có nhiều ánh nắng và nhiệt độ cao.
- Oi bức: Nóng và ngột ngạt, khó chịu.
- Gắt gao: (Nắng) gay gắt, chói chang và khắc nghiệt.
Thành ngữ, cụm từ liên quan
- Ăn ở râm mát: (Thành ngữ) Chỉ cách sống, cách đối nhân xử thế ôn hòa, phúc hậu, không gây thù chuốc oán, giúp bản thân được an toàn, bình yên (như được ở trong bóng mát).
- Cụ ấy cả đời ăn ở râm mát nên được mọi người quý trọng. (Cụ sống hiền hòa, nhân đức nên được yêu mến.)